همانندی‌های معمار و کیوریتور / حمید سوری
همانگونه که معمار، مسئول وجوه مختلف ساختنِ بناست، کیوریتور، مسئوولیت جنبه‌های متفاوتِ برگزاریِ نمایشگاه، از ایده‌پردازی، انتخاب و جمع‌آوری آثار، نوشتن متن و طراحی چیدمان را به عهده دارد.
همانگونه که معمارانی مؤلف‌اند و معمارانی فقط خواسته‌های سفارش دهنده را برآورده میکنند، کیوریتورهایی با نمایشگاه‌شان گزاره‌هایی درباره انسان، جامعه، هنر، رسانه، فرهنگ و … را بیان میکنند و گروهی، صرفا تمایلات هنرمندان، گالری داران و مجموعه‌داران را به‌نمایش می‌گذارند. همانگونه که معمارانی با توجه به روح دوران، بناهایی را می‌سازند که دلالت‌گر ارزش‌های معاصر است کیوریتورهایی هم با نمایشگاه‌هایشان معاصریت را بیان میکنند.
همانگونه که بناهای معماران از گزاره‌های یادمانی تا سرهم‌بندی‌های بساز و بفروشی را شامل می‌شود، نمایشگاه‌های کیوریتورها نیز از گفتمانی تا مناسبتی، تقویمی، فصلی، سالانه و بازار مکاره‌ای را در بر می‌گیرد.
همانگونه که نسبت معماران با جریان مسلط، با توجه به رویکردهای‌شان، وابستگی، همراهی، استقلال، انتقادی و براندازانه است، نمایشگاه‌های کیوربتورها نیز ارزش‌های مسلط را به‌نمایش می‌گذارند، یا آنها را واسازی میکنند، یا در خدمت منافع مجموعه‌داران، نهادها و ارزش‌های مسلط، نمایشگاه تولید میکنند یا به‌صورتی بنیادی فرایند تولید نمایشگاه را رمزدایی و واسازی میکنند، پشت پرده‌های هنر را به جلو چشم می‌آورند و نقش نهادهای دخیل را برملا میکنند.
همانگونه که معماران با توجه به جهان‌بینی، ایدئولوژی، باور و ارزش‌‌های‌شان، کالبد، فضا، ساختار و نما را شکل می‌دهند، نمایشگاه‌های هنری همیشه ایدئولوژیک‌اند و دلالت‌گری‌های جهت‌داری دارند که کیوریتورها تبیین کننده‌ی آنند.
همانگونه که معماران، مدام درک جدیدی از بنا، شهر، فضا، سبک و… را به ما منتقل میکنند کیوریتورها هم تلقی جدیدی از هنر، رسانه، سبک و .. را بیان میکنند.
همانگونه که معماران، با شبکه‌ای از نهادها، اشخاص، تکنولوژی ها و… سر و کار دارند کیوریتورها هم با هنرمندان، منتقدان، مجموعه‌داران، دلالان، مدیران و هیات امنای موزه‌ها، اصحاب رسانه، تکنیسین‌ها و… تعامل دارند.
همانگونه که معمارانی موجب مباهات‌اند و بعضی باعث سرافکندگی، این امر در خصوص نمایشگاه‌گردان‌ها هم موضوعیت دارد؛ به‌ویژه آنکه به‌خاطر فقدان صلاحیت، تجربه و دانش کافی، عموما با نوع دوم آنها روبروییم.
همانگونه که معماری تخصصی شده، کیوریتوری نیز.
همانگونه که معمار هویت‌سازی می‌کند، کیوریتور هم.
همانگونه که معمارانی ستاره شده‌اند، کیوریتورهایی هم.
همانگونه که بسیاری از ساختمان‌های ما- حتی چند طبقه‌اش را – بناها می‌سازند و نه معمارها، قریب به اتفاق نمایشگاه‌های ما را حتی دوسالانه‌هایش را بنایی میکنند!
همانگونه که معمارِ نظریه‌پرداز، کم داریم کیوریتورِ تئوریسین بسیار کم داریم.
خلاصه آنکه، کیوریتور، خود معمار است. کیوریتور، معمارِ نمایشگاه است.