پوشیدن پوست نو / سحر دیانتی
نگاهی به نمایشگاه تازۀ صالح تسبیحی با عنوان «پوست» در گالری ثالث – آبان‌ماه ۱۴۰۵
پوست، این گسترده‌ترین اندام بدن، عنوان نمایشگاه تازه صالح تسبیحی در گالری ثالث است. پوست اگرچه فاصله‌ای است میان خود و دیگری، اما سطحی بسته و نفوذناپذیر نیست؛ گاه صحنه‌ای است برای نمایش قدرت و گاه مجازات و تحقیر. رد سلطه دیگری بر تن به شکل زخم نمود پیدا می‌کند. داغ زدن، زخمی‌کردن و خراشیدن پوست صورت‌هایی از مداخله در بدن و نمودی از تبدیل‌شدن پوست به صحنه از اعمال قدرت است. از طرفی، پوست امتداد درون هم محسوب می‌شود؛ تمامی حس‌ها در درون می‌جوشند و بعد آرام‌آرام بالا می‌روند، روزنه‌های کوچک و ناچیزِ تن را کنار می‌زنند و عاقبت راه باز می‌کنند و به سطح تن می‌رسند و درنهایت پوست می‌شود صحنه گسترده و وسیع نمایش و درون ما پشت صحنه تاریکی است از حس‌ها، بغض‌ها، کینه و خشم.
در ماهیت پوست نوعی از تضاد نیز وجود دارد؛ پوست پوشاننده تن است و در عین حال آشکارکننده و هویدا کننده ماهیت آن چیزی که آن را پوشانده است. رنگ‌باختن، سرخ‌شدن، رنگ‌پریدگی، لرزش و تب همگی در این سطح رخ می‌دهد و حس‌های ناپیدا و گمشده درونی را نمایان می‌سازد. به بیانی دیگر، سطحی است که پیکارها و هیاهوهای درونی را رؤیت‌پذیر می‌کند.
عنوان این نمایشگاه، «پوست»، در شیوه اجرای آثار نیز رخ نموده است. پرده‌های سپید، درست شبیه پوستِ کشیده شده و سرتاسری با لکه‌های جوهر پوشانده می‌شوند. از دیگر سو مضمون آثار نیز نمایان‌کننده این جدال همیشگی است. در اثری در نمایشگاه پیکره‌ای در حال نزاع با موجودی مشابه شیر در دیده می‌شود. این تقابل می‌تواند نشانی از همان جدال درونی داشته باشد. جدال پیکره شهریار و شیر از مضامین پرتکرار در نقش‌برجسته‌های کهن ایرانی است. شهریار که نگهبان سرزمین است، در نزاع همیشگی با نیروهای اهریمنی، در رزم با بیگانگان و در تقابل مداوم با شر به سر می برد. از طرفی برتری شهریار در شکارگاه و در مبارزه با موجودات خیالی نیز آشکار می‌شود. شیر موجودی است رام‌نشدنی، شبیه همان حس‌های سرکش درون، در مقابل شهریار قامت راست می‌کند و با شهریار گلاویز می‌شود. دو پیکره در تقابل با هم در این اثر با خطوطی درهم‌آمیخته‌اند و یکی می‌شوند. به‌کارگیری جوهر، این امکان را در اختیار هنرمند قرار داده تا این درهم‌آمیختگی و حذف مرزِ تنِ پیکره‌ها را با تأکید بیشتری نشان دهد. این صحنه یادآور همان جدال درونی شهریار است که بر نقش‌برجسته‌ها رخ نموده و حالا در «پوست» نمایش داده شده است.
تسبیحی این پیکار درونی را در آثارش به انحای گوناگون نمایش داده است؛ هیئت‌های غریب‌الخلقه بر سطح پارچه گسترده شده و اندام‌هایشان در حال گسست از یکدیگرند، خطوط پیچان و لغزنده در حاشیه مرزِ تن پیکره‌ها ازهم‌گسیخته شده و موجودات میان‌تهی، با لکه‌های سرخی در درون، همچون خون، بر سطح پارچه متلاشی می‌شوند. هیئت‌های دیوآسای در هم می‌پیچند، روبه‌روی هم قرار می‌گیرند و آماده نزاع می‌شوند و پوستشان کیفیاتی نامتعارف، زننده، کژنما و اغراق‌شده را نمایش می‌دهد. این موجودات واجد دلالت‌هایی هستند فراتر از هراس و وهم‌انگیز بودن و فرم نامتعارف پیکره‌های آنان پیش‌داشت‌های مخاطب و تصور او از فرمِ بدنِ پذیرفته‌شده را برهم می‌زند.
کیفیت خط‌پردازی یکی دیگر از وجوه قابل‌تأمل در آثار این نمایشگاه و یادآور سنت نگارگری ایرانی است. در نسخه‌های مصور حرکت خطوط، تداخل، شیارها و چین‌خوردگی‌ها تنها به منظور جداکردن پیکره‌ها بر صفحه ظاهر نشده‌اند؛ بلکه در طی حرکت و تداخل، پیکره‌ها را شکل می‌دهند. در «پوست» نیز همین کیفیت در خط‌پردازی‌ها دیده می‌شود. همان‌طور که مضمون رزم و پیکار در نسخه‌های مصور نمود فراوان داشت در آثار این نمایشگاه نیز خطوط و شیوه حرکت آن، پیچیدگی و کیفیت سیال خطوط، نمایشی از هماهنگی میان فرم و محتوا است. به بیانی دیگر، نه‌تنها مضمونِ کهنِ پیکارِ درون و برون در میان آثار تکرار شده؛ بلکه فرم نیز هم‌راستا با مضمون حرکت کرده و درنهایت با نسخه‌های مصور نسبت برقرار می‌کنند. اما وجه دیگری هم در کار است؛ شهریار با شکست شیر و مغلوب‌کردنش بر او چیره شده و نیروی فرانسانی آن را تصاحب می‌کند. پوشیدن پوست شکار می‌تواند نمایشی از این چیرگی باشد. گویی پس از پایان نبرد و در یک‌لحظه، تمام کیفیاتِ درونی موجودِ مغلوب بر سطح پوست او ذخیره و ته‌نشین شده و شهریار، فاتح یا حتی ما با پوشیدن پوست دیگری تمامی آن کیفیات را بر پوست خود می‌نشانیم. درست شبیه زمانی که طراحی تمام شده، قلم را کنار گذاشته‌ایم؛ اما رد جوهر سیاه، این بار به‌جای سطح کاغذ، بر روی پوست ما باقی می‌ماند.
