گلچین ایرانی، تداعی کننده یک دوره از زیست ایرانی / حسین گنجی

در چنبره روزمرگی‌، چیزهای زیادی هستند که تو را به رفتن و ادامه دادن دل خوش و دل گرم و امیدوار می کنند. این چیزها می تواند از وسائل خیلی دم دستی و پیش پا افتاده شکل گرفته باشد یا می تواند زاده اتفاقات یا وسائل بسیار ارزشمند و جذاب باشد. این دست ماست و این بهتر بگویم هنر ماست که وقتی اتفاقی نمی افتد یا چیز با ارزشی دست مان نمی رسد از همین وسائل و اتفاقات پیش پا افتاده و دم دستی، ارزش خلق کنیم یا اتفاق را رنگ و بوی دیگری دهیم.
مثل،  فکر کن غروب یک روز دی ماهی باشد و تو از زمستان فقط سرمایش نصیبت شود ونه برفی بیاید، نه بارانی که تو دل خوش شوی به بیرون رفتن و دیدن محیط پیرامون. آنوقت این تو هستی که هنرمندانه باید اتفاقات را شکار کنی و چشمت را به دیدن چیزهای خوب دعوت کنی.  خلاصه کلام می‌شود همان جمله معروف که می‌گوید: دنیا هنوز خوشگلی هاشو داره.
یکی از خوشگلی های این دنیای مدرن وجود همین گالری ها و نمایشگاه های زیبای هست که برگزار می‌شود. بخصوص وقتی گالری از عکس باشد که جرقه شکل گیری و خلق آثارش از همین وسائل پیش پا افتاده و گاهی دور ریز ما شکل گرفته باشد. نوار های کاستی که در مسیر دنیای تکنولوژی عمر کوتاهی داشتند و خیلی زود به خاطره یا نوستالژی نسلی بدل شدند و در خیلی از خانه ها دیگر جای ندارند و از بین رفتند.  نوار های که اولین خوانندگان و هنرپیشگان با اینها چهره شدند و اولین چهر های مطرح قرن نوزدهم بدین وسیله شناسانده و مشهور شدند.  هر کدام این نوارها حامل بسیاری از خاطرات ، زندگی ها، تصویر ها، خط مش ها و حتی عقیده‌ها و  نگرش‌های بزرگ بوده اند. روزهای زیادی را برای مردمان زیادی شیرین یا تلخ کرده اند و هر کدامشان رنگ و بوی تازه به زندگی نسلی که اکنون در دوران پیر سالی یا میان سالی به سر می‌برند ایجاد کرده اند.
نمایشگاه عکس های گلچین ایرانی اثر محمود رضا نوربخش با یک ایده بسیار جسورانه که برآمده از یکی از همین وسایل دیگر استفاده نشده خانواده های ایرانیست می تواند برای لحظاتی تو را در این زمستان بی خاصیت، دلگرم کند. اسم بجای این نمایشگاه به واقع تداعی کننده همه آن چیزیست که در یک دوره ای ایرانی ها با آن درگیر بودند و گلچینی بود از روزمرگی اشان، از نوع علاقه و فکر و سلیقه اشان، که با آن زندگی ها داشته اند.
در این نمایشگاه در هم تندیگی به جا و درست، نوستالژی و مدرنیته و سرعت تغییر جوامع ، به روشنی به رخ تماشاگر کشیده شده است. ارائه قوانین نوارهای صوتی و تصویری و بعد تیتر روزنامه‌های آن دوره و باید ها و نباید های آن روزگار و در کنار اینها ارائه عکس های از همان نوار های که روزگاری گوهر با ارزشی برای شنوندگانش بود، ترکیب خوبی از روند تغییر در یک جامعه را نشان می دهد. تغییری که شاید تکنولوژی در آن و سرعت حرکت مدرنیسم در آن، نقش بسازی را دارا باشد. شاید از این به بعد  این ایده را دست مایه کارهای بسیاری کرد که برگرفته از این نمایشگاه می تواند باشد. یعنی در آینده نه چندان دور با سی دی ها یا فلش ها و مموری ها این کار ها را به گونه ی دیگر بتوان انجام داد. اما نوع خاص این نوار ها و نوع بازه زمانی و تاریخی که اینها در آن نقش بسزایی در تولید تفریح، لذت، خاطره و غیره،  بر دوش داشتند شاید دیگر تکرار نشود. شاید عیب این نمایشگاه این باشد که نسلی بخصوص می تواند بهره بیشتری و حظ بصری بیشتری از آن ببرد و البته شاید حسن این نمایشگاه هم همین باشد که خاصه برای یک دوره تاریخی و یک نسل خاص بوجود آمده است. خواه ناخواه نسل‌های قدیمی‌تر یا نسل های جدید‌تر کمتر می توانند با این عکس ها ارتباط برقرار کنند. زیرا این عکس‌ها فی ذاته چیزی برای ارائه ندارند بلکه همراه با آن عقبه تاریخی و زمانیست که ارزشمند می‌شوند. شاید بهتر است بگویم نوستالژی نقش بسازی در جذاب کردن این آثار دارد. خاطرات، پیش زمینه‌ها، یاد‌ها، نشان ها، شعر ها، جملات روی نوارها، و حتی نوع شکستگی روی آنها ، تماما بار خاطره بازی آثار را بالا میبرد.
شاید اگر از حواشی این نوار ها یا همان جعبه نوار های قدیمی یا ضبط صوت های قدیمی هم عکس های به این مجموعه اضافه میشد می توانست برای نسل‌های جدیدتر یک نوعی رابطه معنادارتری را ایجاد کند بتواند آنها را هم جذب خود کند. البته که این کار قدری از بار راز آلودگی که همراه این نمایشگاه هست کم می کرد. همواره می گویند هنر در گفتن نیست بلکه در نگفتن است و به اعتقاد من، این  عکس ها و این نوارهای شکسته و خط خطی شده، حرف های نگفته بسیاری دارند که البته در این زمستان باید تن به سرما سپرد و رفت و شنید. دلگرمی همواره مفت به دست نمی‌آید.